IT Onur Babayigit Ağustos 13, 2025 0 Yorumlar

IT Komutları ve Çözümleri – Sistem Yöneticisi Rehberi 2025

Sistem yöneticileri ve IT uzmanları için kapsamlı komut rehberi. Windows, Linux, network troubleshooting ve güvenlik komutlarını tek sayfada bulabilirsiniz.

İçindekiler

Acil Durum Sistem Komutları

Windows Sistem Onarım Komutları

Windows işletim sisteminde karşılaştığınız sorunları çözmek için kullanabileceğiniz temel onarım komutları:

sfc /scannow

Sistem dosyası onarımı: Bozuk sistem dosyalarını tarar ve onarır.

DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth

Windows image onarımı: Sistem imajındaki bozuklukları düzeltir.

chkdsk C: /f /r

Disk hatası kontrolü: Sabit diskteki hataları tespit eder ve onarır.

bootrec /fixmbr
bootrec /fixboot

Boot onarımı: Sistem başlangıç sorunlarını çözer.

Linux Sistem Kurtarma Komutları

Linux sistemlerde acil durumda kullanılacak temel komutlar:

fsck /dev/sda1

Dosya sistemi kontrolü: Ext4, ext3 gibi dosya sistemlerindeki hataları kontrol eder.

mount -o remount,rw /

Root dosya sistemini yazılabilir yapma: Salt okunur sistemleri düzenlemek için.

systemctl rescue

Rescue mode: Sistem kurtarma modu için kullanılır.

Network Troubleshooting Rehberi

Ağ Bağlantı Sorunları Teşhis Sıralaması

Network sorunlarını çözmek için aşağıdaki sırayı takip edin:

1. Loopback Testi

ping 127.0.0.1

Amaç: Ağ kartının çalışıp çalışmadığını kontrol eder.

2. Yerel IP Testi

ping [yerel_ip_adresiniz]

Amaç: Ağ yapılandırmasının doğruluğunu kontrol eder.

3. Gateway Erişim Testi

ping [gateway_ip]

Amaç: Router/modem bağlantısını kontrol eder.

4. Internet Erişim Testi

ping 8.8.8.8

Amaç: İnternet bağlantısının çalışıp çalışmadığını kontrol eder.

5. DNS Çözümleme Testi

nslookup google.com

Amaç: DNS sunucularının çalışıp çalışmadığını kontrol eder.

Port Kontrol ve Network İzleme

Windows Port Kontrol

netstat -an | findstr :80
telnet google.com 80

Linux Port Kontrol

netstat -tulpn | grep :80
ss -tulpn | grep :80
nmap -p 80 google.com

Varsayılan Şifreler ve Kullanıcı Bilgileri

Router ve Switch Varsayılan Bilgileri

IT uzmanlarının sıkça ihtiyaç duyduğu varsayılan giriş bilgileri:

Marka	Varsayılan Kullanıcı	Varsayılan Şifre	IP Adresi
Cisco	admin	admin	192.168.1.1
Huawei	admin	admin@huawei.com	192.168.1.1
TP-Link	admin	admin	192.168.0.1
D-Link	admin	(boş)	192.168.0.1
Mikrotik	admin	(boş)	192.168.88.1
Ubiquiti	ubnt	ubnt	192.168.1.20

Veritabanı Varsayılan Erişim Bilgileri

-- MySQL root kullanıcısı (yeni kurulum)
mysql -u root -p
# Şifre: genelde boş

-- PostgreSQL
sudo -u postgres psql

-- SQL Server
# Windows Authentication genellikle aktif

Sistem Performans İzleme

Windows Performans İzleme Araçları

perfmon          # Performance Monitor
resmon           # Resource Monitor  
msconfig         # Başlangıç programları yönetimi
services.msc     # Windows servis yönetimi
taskmgr          # Görev yöneticisi

Linux Sistem İzleme Komutları

top              # Canlı süreç izleme
htop             # Gelişmiş süreç izleme
iotop            # Disk I/O kullanımı
df -h            # Disk alanı kullanımı
free -h          # RAM kullanımı
iostat           # I/O istatistikleri

PowerShell Sistem Bilgi Komutları

Get-ComputerInfo
Get-Process | Sort-Object CPU -Descending
Get-EventLog -LogName System -EntryType Error -Newest 10
Test-NetConnection google.com -Port 80
Get-WindowsFeature | Where InstallState -eq Installed

Güvenlik ve Log Analizi

Windows Güvenlik Araçları

lusrmgr.msc      # Kullanıcı ve grup yönetimi
gpedit.msc       # Grup politikaları editörü
eventvwr.msc     # Windows olay günlükleri
secpol.msc       # Yerel güvenlik politikaları

Linux Log Analizi ve Güvenlik

Sistem Log Kontrolleri

tail -f /var/log/auth.log     # SSH giriş logları
tail -f /var/log/syslog       # Genel sistem logları
lastlog                       # Son kullanıcı girişleri
who                           # Aktif kullanıcılar
w                             # Detaylı kullanıcı bilgileri

Log Filtreleme ve Analiz

grep "ERROR" /var/log/apache2/error.log | tail -20
awk '{print $1}' /var/log/nginx/access.log | sort | uniq -c | sort -nr
sed -n '100,200p' /var/log/syslog

Windows Event Log Analizi

wevtutil qe System /c:10 /rd:true /f:text | findstr /i error

Backup ve Restore İşlemleri

MySQL Veritabanı Yedekleme

Veritabanı Yedekleme

mysqldump -u kullanıcı_adı -p veritabanı_adı > yedek.sql
mysqldump -u root -p --all-databases > tum_veritabanlari.sql

Veritabanı Geri Yükleme

mysql -u kullanıcı_adı -p veritabanı_adı < yedek.sql

Windows Sistem Geri Yükleme

rstrui.exe                    # Sistem geri yükleme arayüzü
wbadmin get versions          # Mevcut yedekleri listele
wbadmin start backup -backupTarget:E: -include:C:

Linux Tar Arşivleme

tar -czf yedek.tar.gz /home/kullanıcı/    # Sıkıştırılmış yedek oluştur
tar -xzf yedek.tar.gz                     # Yedeği geri yükle

Uzaktan Bağlantı Konfigürasyonu

Windows RDP Aktifleştirme

# Registry ile RDP aktifleştirme
reg add "HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM\CurrentControlSet\Control\Terminal Server" /v fDenyTSConnections /t REG_DWORD /d 0 /f

# Windows Firewall kuralı ekleme
netsh advfirewall firewall set rule group="remote desktop" new enable=Yes

Linux SSH Konfigürasyonu

sudo systemctl enable ssh     # SSH servisini aktifleştir
sudo systemctl start ssh      # SSH servisini başlat
sudo ufw allow ssh           # Firewall'da SSH portunu aç

Düzenli İfadeler (Regex) Örnekleri

IT uzmanlarının sık kullandığı regex desenleri:

# E-posta adresi doğrulama
^[a-zA-Z0-9._%+-]+@[a-zA-Z0-9.-]+\.[a-zA-Z]{2,}$

# IP adresi doğrulama
^(?:[0-9]{1,3}\.){3}[0-9]{1,3}$

# MAC adresi doğrulama
^([0-9A-Fa-f]{2}[:-]){5}([0-9A-Fa-f]{2})$

# Telefon numarası doğrulama
^\+?[1-9]\d{1,14}$

Mobile Device Management

iOS Cihaz Yönetimi

iOS cihazlarda profil yönetimi için:

Ayarlar > Genel > VPN ve Cihaz Yönetimi > Profili Kaldır

Android ADB Komutları

adb devices                           # Bağlı cihazları listele
adb shell pm list packages           # Yüklü uygulamaları listele
adb install uygulama.apk             # Uygulama yükle
adb shell dumpsys battery            # Batarya bilgileri

IT Uzmanları İçin Öneriler

Temel IT Araç Seti

Bootable USB hazır bulundurma
Network kabloları ve adaptörler
Multimetre ve kablo test cihazı
Taşınabilir SSD/HDD
WiFi hotspot cihazı

Kritik Sistem İzleme

Disk alanı kullanımını düzenli kontrol
CPU ve RAM kullanımını izleme
Network trafiği analizi
Güvenlik loglarını inceleme
Sistem güncellemelerini takip

Güvenlik Best Practices

Düzenli şifre değişimi
İki faktörlü kimlik doğrulama
VPN kullanımı
Firewall konfigürasyonu
Antivirus güncellemeleri

Sonuç

Bu rehber, sistem yöneticileri ve IT uzmanları için günlük işlerinde kullanabilecekleri temel komut ve çözümleri içermektedir. Düzenli olarak güncellenen bu rehberi yer imlerinize ekleyerek hızlı erişim sağlayabilirsiniz.

Anahtar Kelimeler: IT komutları, sistem yönetimi, network troubleshooting, Windows komutları, Linux komutları, güvenlik, backup restore, PowerShell

Son Güncelleme: 2025

Bu rehberi faydalı buldunuz mu? Sosyal medyada paylaşarak diğer IT uzmanlarının da faydalanmasını sağlayabilirsiniz.